......

Cập nhật mới về cơ chế bệnh sinh của viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan

Bài viết bởi Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.

Viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan (EoE) là một rối loạn thực quản mãn tính, miễn dịch hoặc kháng nguyên, được đặc trưng trên lâm sàng bởi các triệu chứng rối loạn chức năng thực quản và về mặt mô học bởi sự xâm nhập của bạch cầu ái toan trong biểu mô thực quản.

1. Vai trò của yếu tố nhạy cảm về mặt di truyền

Những dữ liệu này gợi ý rằng cơ chế bệnh sinh của viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan bắt đầu từ một cá thể nhạy cảm về mặt di truyền, người mà một số chất gây dị ứng thực phẩm kích hoạt hệ thống miễn dịch bằng cách liên kết với các tế bào trình diện kháng nguyên, ở người nhạy cảm về mặt di truyền, tạo ra phản ứng Th2 với việc sản xuất Th2 các cytokine như IL-5, IL-4 và IL-13. IL-5 kích hoạt bạch cầu ái toan cư trú trong tủy xương trong khi IL-13 và IL-4 kích thích sản xuất eotaxin-3 bởi các tế bào biểu mô thực quản. Eotaxin-3 là một chất hóa trị mạnh làm cho các bạch cầu ái toan hoạt hóa đến thực quản và bạch cầu ái toan gây ra tổn thương biểu mô do các sản phẩm thoái hóa của chúng. (Hình 1) Vì vậy, đây là một mô hình hợp lý cho cơ chế bệnh sinh của viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan .

2. Giả thuyết được đề xuất để giải thích sự gia tăng tần số của viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan

Viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan thậm chí còn không được công nhận cho đến đầu những năm 1990, và tỷ lệ mắc bệnh của nó đã tăng lên đáng kể kể từ đó. Vậy tại sao chúng ta không thấy viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan trước năm 1990, và tại sao bây giờ chúng ta lại thấy nhiều hơn thế?

Giả thuyết vệ sinh cho rằng các điều kiện vệ sinh hiện đại dẫn đến ít gặp phải các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, vi rút và ký sinh trùng hơn trong thời thơ ấu, và sự ít tiếp xúc mầm bệnh này bằng cách nào đó dẫn đến các bệnh dị ứng ở người lớn. Một giả thuyết liên quan là về rối loạn sinh học của vi sinh vật trong đó sự thay đổi thành phần và sự đa dạng của quần xã vi sinh vật có liên quan đến lối sống phương Tây bằng cách nào đó góp phần vào sự phát triển viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan .

Viêm thực quản do bạch cầu ái toan gây ảnh hưởng đến vận động thực quản
Viêm thực quản do bạch cầu ái toan gây ảnh hưởng đến vận động thực quản

3. Yếu tố môi trường có thể góp phần vào sự phát triển của viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan

Người ta cũng đề xuất rằng các yếu tố môi trường như biến đổi gen hoặc xử lý hóa chất đối với cây trồng, xử lý hormone và kháng sinh cho vật nuôi, những thay đổi trong phụ gia thực phẩm và trong quá trình chế biến và đóng gói thực phẩm cũng như các chất ô nhiễm không khí và nước có thể góp phần vào sự phát triển của viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan .

Tần suất nhiễm Helicobacter pylori giảm có thể góp phần làm tăng tần suất ở viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan vì dữ liệu cho thấy H. pylori tạo ra tế bào điều hòa T bảo vệ chống lại sự phát triển dị ứng. Ngoài ra, nhiễm H. pylori có thể chỉ là một dấu hiệu của vệ sinh kém có thể bảo vệ chống lại các bệnh dị ứng, như giả thuyết vệ sinh đề xuất.

4. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản và việc sử dụng thuốc kháng tiết axit có liên quan đến bệnh thực quản tăng bạch cầu ái toan

Sự gia tăng tần suất của bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) có thể làm tăng tính thấm của thực quản cho phép các chất gây dị ứng thực phẩm xâm nhập vào biểu mô thực quản dẫn đến viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan . Tuy nhiên, giả thuyết hấp dẫn nhất liên quan đến việc sử dụng thuốc ức chế axit. Nhiễm trùng pylori có thể chỉ là một dấu hiệu của vệ sinh kém có thể bảo vệ khỏi các bệnh dị ứng, như giả thuyết vệ sinh đề xuất. Sự gia tăng tần suất của bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) có thể làm tăng tính thấm của thực quản cho phép các chất gây dị ứng thực phẩm xâm nhập vào biểu mô thực quản dẫn đến viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan .

Tuy nhiên, giả thuyết hấp dẫn nhất liên quan đến việc sử dụng thuốc ức chế axit. Nhiễm trùng pylori có thể chỉ là một dấu hiệu của vệ sinh kém có thể bảo vệ khỏi các bệnh dị ứng, như giả thuyết vệ sinh đề xuất. Sự gia tăng tần suất của bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) có thể làm tăng tính thấm của thực quản cho phép các chất gây dị ứng thực phẩm xâm nhập vào biểu mô thực quản dẫn đến viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan . Tuy nhiên, giả thuyết hấp dẫn nhất liên quan đến việc sử dụng thuốc ức chế axit.

5. Thuốc kháng tiết axit được phát hiện có tác dụng tăng tính thấm của niêm mạc dạ dày

Sự gia tăng mạnh mẽ về tần suất viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan bắt đầu vào đầu những năm 1990, ngay khi việc sử dụng thuốc kháng tiết axit để điều trị trở nên phổ biến. Như chúng ta đã thảo luận trước đó, hàng ngày, chúng ta ăn một số lượng lớn các chất gây dị ứng protein có khả năng tạo ra phản ứng miễn dịch. Khi một chất gây dị ứng protein xâm nhập vào dạ dày, nó sẽ được pepsin tiêu hóa thành các đoạn peptit nhỏ mà có thể không còn gây dị ứng nữa.

Tuy nhiên, thuốc kháng tiết axit làm tăng pH dạ dày lên mức trên 4,5, ở mức pH này, hoạt động enzym của pepsin không còn hoạt động. Ngoài ra, thuốc kháng tiết axit được phát hiện có tác dụng tăng tính thấm của niêm mạc dạ dày. Do đó, các peptit gây dị ứng không bị phân hủy trong dạ dày, và thay vào đó được hấp thụ nguyên vẹn qua niêm mạc dạ dày hoặc qua ruột non, nơi chúng có thể gây ra phản ứng dị ứng. Thật thú vị, có một số hỗ trợ thực nghiệm cho giả thuyết này. Kháng thể IgE dành riêng cho thực phẩm có thể phát triển ở những bệnh nhân dùng thuốc kháng tiết axit hoặc thuốc chẹn thụ thể H2 trong ba tháng, mặc dù có tiền sử âm tính đối với dị ứng hoặc dị ứng. Tuy nhiên, sau ba tháng điều trị bằng thuốc giảm axit, 10% bệnh nhân đã tăng mức IgE sẵn có của họ và 15% bệnh nhân không có IgE có thể phát hiện ở thời điểm ban đầu đã phát triển các kháng thể IgE mới, dành riêng cho thực phẩm cho thấy rằng thuốc ức chế axit có thể dẫn đến sự phát triển của dị ứng thực phẩm.

Kê đơn, bác sĩ chỉ định uống thuốc
Bác sĩ cần thận trọng trong việc sử dụng thuốc điều trị viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan

6. Mối liên quan giữa các yếu tố trước khi sinh, trong sinh và sau khi sinh và nguy cơ phát triển viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan

Hơn nữa, một nghiên cứu bệnh chứng gần đây đã khám phá mối liên quan giữa các yếu tố trước khi sinh, trong sinh và sau khi sinh và nguy cơ phát triển viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan sau này trong thời thơ ấu. Một số yếu tố trước khi sinh có liên quan đáng kể với viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan bao gồm sốt ở mẹ, biến chứng thai kỳ và chuyển dạ sinh non. Sinh mổ cũng liên quan đến sự phát triển sau này của viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan . Sau khi sinh, trong thời kỳ sơ sinh, việc sử dụng thuốc kháng sinh có liên quan đến viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan trong khi nuôi chó hoặc mèo ở nhà là biện pháp bảo vệ. Tuy nhiên, yếu tố nguy cơ mạnh nhất đối với sự phát triển của viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan sau này ở thời thơ ấu là việc sử dụng thuốc ức chế axit trong năm đầu đời.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 15% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 17/10 - 31/12/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Tài liệu tham khảo

  1. Liacouras CA, Furuta GT, Hirano I, và cộng sự Eosinophilic esophagitis: updated consensus recommendations for children and adults. J Allergy Clin Immunol. 2011;128:3-20.e6; quiz 21-2.
  2. Dellon ES, Jensen ET, Martin CF, và cộng sự Prevalence of eosinophilic esophagitis in the United States. Clin Gastroenterol Hepatol. 2014;12:589-96.e1.
  3. Rhonda F. Souza, Eosinophilic Esophagitis: When to Suspect and Why to Treat with Proton Pump Inhibitors, Dispatches from the guild conference, series #19, practicalgastro.

174 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan