......

Tác nhân gây bệnh thương hàn

Sốt

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa II Quách Nguyễn Thu Thủy - Trung tâm Nhi - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Thương hàn là bệnh lý truyền nhiễm do vi khuẩn thương hàn gây ra, bệnh có thể lây nhiễm thành dịch lớn và có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị sớm, đúng cách.

1. Thương hàn là gì?

Thương hàn là bệnh truyền nhiễm cấp tính do trực khuẩn Trực khuẩn thương hàn (Salmonella typhi) và phó thương hàn (Salmonella paratyphi A, B) gây nên. chủ yếu khởi phát vào mùa hè trong khoảng từ tháng 6 đến tháng 9.

Bệnh khởi phát đột ngột với sốt cao kéo dài, kèm đau đầu, mệt mỏi, chán ăn, mạch chậm, táo bón hoặc tiêu chảy và ho khan. Tuy nhiên, cũng có trường hợp nhẹ hoặc không triệu chứng.

Bệnh thương hàn thông thường có thể gặp ở mọi đối tượng có khả năng lây nhiễm ở bất kỳ ai vào bất kỳ độ tuổi nào, nhưng hay gặp nhất ở trẻ nhỏ do khả năng đề kháng kém và những người sống trong điều kiện vệ sinh kém. Bệnh có thể gây ra những biến chứng nặng nề có nhiều biến chứng nặng nề như xuất huyết tiêu hoá, thủng ruột, viêm cơ tim, viêm não ... có thể dẫn đến tử vong.

2. Đặc điểm dịch tễ

2.1 Đặc điểm vi khuẩn gây bệnh

Tác nhân gây bệnh thương hàn là trực khuẩn thương hàn Salmonella typhi và phó thương hàn Salmonella paratyphi A, B.

  • Salmonella là trực khuẩn gram âm, kích thước 1 - 3 x 0,5 - 0,7 àm, có lông, di động, không sinh nha bào. Trực khuẩn có 03 loại kháng nguyên chính là O,H,Vi.
  • Trực khuẩn thương hàn có khả năng sống tốt, chúng có thể chịu được lạnh, ở nước đá sống 2 - 3 tháng, nước thường > 1 tháng, trong rau quả 5 - 10 ngày, trong phân từ một đến vài tháng.
  • Vi khuẩn bị diệt ở nhiệt độ 550C trong 30 phút, cồn 900 trong vài phút, các chất khử trùng thông thường diệt được vi khuẩn dễ dàng(chloramin 3%, phenol 5%).
Salmonella
Trực khuẩn thương hàn Salmonella là tác nhân gây bệnh

2.2 Đặc điểm nguồn bệnh

Nguồn gây bệnh duy nhất là người, bao gồm:

  • Bệnh nhân: Bài tiết vi khuẩn theo phân (là chủ yếu), ngoài ra còn theo đường nước tiểu, đờm, chất nôn. Vi khuẩn thải qua phân ở tất cả các giai đoạn của bệnh, kể cả giai đoạn nung bệnh, thải nhiều nhất vào tuần 2- 3 của bệnh.
  • Người mang khuẩn:
  • Người mang khuẩn sau khi khỏi bệnh: Bệnh nhân khỏi hết các triệu chứng nhưng 3-5 % vẫn tiếp tục mang vi khuẩn sau vài tháng (do vi khuẩn khu trú ở túi mật, đường dẫn mật...)
  • Người mang khuẩn không có biểu hiện lâm sàng (người lành mang vi khuẩn): Đây chính là đường lây quan trọng khó kiểm soát.

2.3 Đường lây bệnh

Lây đường tiêu hoá, có 2 cách lây;

  • Thứ nhất, lây qua đường ăn uống, do ăn phải thực phẩm hay nước uống bị ô nhiễm vi khuẩn, sử dụng các thức ăn không được nấu chín. Đây là con đường lây nhiễm bệnh chủ yếu và có thể hình thành nên các vùng dịch bệnh.
  • Thứ hai là do trực tiếp tiếp xúc với bệnh nhân, với người mang trùng qua chất thải, qua chân tay hay các vận dụng cá nhân. hoặc lây gián tiếp qua ruồi nhặng, côn trùng mang vi khuẩn từ phân đến thức ăn, chân, tay, đồ dùng bị nhiễm khuẩn...Con đường này cũng có khả năng gây thành dịch nhưng thường là các đợt dịch nhỏ và tản phát.

3. Dấu hiệu mắc bệnh

Bệnh thương hàn thể điển hình phát triển theo các giai đoạn sau:

3.1 Giai đoạn nung bệnh

Sau khi nhiễm khuẩn bệnh có giai đoạn ủ bệnh trung bình 7-15 ngày. Thường không có triệu chứng. Tuy nhiên người bệnh có thể là nguồn lây nhiễm trong giai đoạn này.

3.2 Giai đoạn khởi phát

Diễn biến bệnh từ từ tăng dần gồm các triệu chứng sau

  • Sốt: Nhiệt độ tăng dần, thường có gai rét lúc đầu, ít khi có rét run. Đến ngày thứ 7 của bệnh nhiệt độ tăng cao đến 39-41°C.
  • Đau đầu, mệt mỏi, ăn ngủ kém, ù tai.

3.3 Giai đoạn toàn phát

Giai đoạn này kéo dài 2 tuần và thường có những biểu hiện như:

  • Sốt thương hàn: Sốt cao liên tục 39-40°C, sốt nóng, sốt hình cao nguyên, là triệu chứng quan trọng và hằng định trong bệnh.
  • Biểu hiện nhiễm độc thần kinh: Người bệnh nhức đầu, mất ngủ, ù tai, nói ngọng, tay run bắt chuồn chuồn. Bệnh nhân nằm bất động, vẻ mặt vô cảm thờ ơ tuy vẫn nhận biết kích thích từ môi trường xung quanh, ánh mắt nhìn đờ đẫn. Nặng hơn bệnh nhân li bì, mê sảng, hôn mê thường ít gặp.
  • Đào ban (hay hồng ban): Là các ban dát nhỏ, màu hồng, vị trí mọc thường ở bụng, ngực, mạn sườn. Số lượng ban khoảng chục nốt, xuất hiện trong khoảng từ ngày thứ 7 - 12 của bệnh (với phó thương hàn thường nhiều hơn và mọc muộn hơn) và mất đi sau khoảng 2 đến 3 ngày
  • Tiêu hoá: Dấu hiệu lưỡi quay (lưỡi khô, rìa lưỡi đỏ, giữa lưỡi phủ một lớp rêu màu trắng hoặc xám); Đi ngoài phân lỏng (5-6 lần/ngày), mùi khẳn; trướng bụng, đầy hơi, đau nhẹ lan khắp bụng; gan lách to.
  • Mạch chậm tương đối so với nhiệt độ, gọi là mạch và nhiệt độ phân ly.

3.4 Giai đoạn lui bệnh

  • Nếu không có biến chứng, bệnh sẽ chuyển sang thời kỳ lui bệnh vào tuần thứ 3 - 4. Bệnh nhân sẽ hạ sốt, các triệu chứng từ từ thuyên giảm, và dần phục hồi.
  • Thương hàn ở trẻ dưới 5 tuổi thường không điển hình, hay gặp tiêu chảy, nôn mửa, ít khi táo bón, sốt cao gây co giật toàn thân.
  • Đối với trẻ dưới 1 tuổi, bệnh cảnh thương hàn rất nặng, có tỷ lệ tử vong và biến chứng cao. Ngoài ra, ở bệnh nhân có cơ địa suy giảm miễn dịch như: dị dạng đường mật, tiểu đường, sốt rét, ... cũng thường có bệnh cảnh nặng
Sốt cao do sốt xuất huyết
Sốt thương hàn xuất hiện với các cơn sốt cao liên tục 39-40°C

4. Phòng ngừa bệnh thương hàn như thế nào?

Bệnh thương hàn là một bệnh thường gặp, dễ xảy ra mà chủ yếu liên quan đến môi trường khí hậu cũng như thói quen ăn uống sinh hoạt. Do đó, việc phòng bệnh là không quá khó khăn nếu như tất cả mọi người đều tuân thủ.

Để phòng bệnh thương hàn cần lưu ý một số điều sau:

  • Đảm bảo vấn đề vệ sinh môi trường sống xung quanh và cộng đồng, đảm bảo môi trường sống khô thoáng, tránh ẩm ướt. Rửa tay sạch: trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
  • Ăn uống đảm bảo vệ sinh, ăn chín uống sôi, bảo vệ nguồn nước sạch và vệ sinh an toàn thực phẩm.
  • Xử lý phân và rác thải theo đúng hướng dẫn của các bộ phận cơ quan ban ngành phía môi trường. Cách ly bệnh nhân tại bệnh viện
  • Đi khám định kỳ thường xuyên để phát hiện kịp thời các vấn đề bất thường và có hướng xử lý.
  • Tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh: Vắc-xin phòng bệnh thương hàn có khả năng tạo miễn dịch phòng bệnh trong vòng 3 năm.

5. Tại sao nên lựa chọn Vinmec để tiêm vắc-xin

Tiêm phòng vắc-xin giúp tạo miễn dịch phòng tránh bệnh thương hàn đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay. Khi khách hàng có nhu cầu tiêm phòng bệnh thương hàn có thể đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec cung cấp dịch vụ tiêm vắc -xin Typhim Vi 0.5ml hãng Sanofi (Pháp) phòng bệnh thương hàn được tiêm cho đối tượng trẻ từ 2 tuổi và người lớn, khả năng miễn dịch sau tiêm vắc - xin kéo dài 3 năm nên tiêm nhắc lại sau 3 năm. Những ưu điểm khi tiêm vắc-xin tại Vinmec:

Typhim Vi
Vắc-xin Typhim Vi 0.5ml hãng Sanofi (Pháp) hiện đang được Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec cung cấp trong tiêm chủng dịch vụ
  • Tại Vinmec sử dụng nguồn vắc xin chất lượng cao, luôn sẵn có, có xuất xứ rõ ràng, được bảo quản nghiêm ngặt trong điều kiện cho phép.
  • Đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng tại Vinmec giàu kinh nghiệm, chuyên nghiệp, trong quá trình tiêm chủng áp dụng cách giảm đau hiệu quả và tạo tâm lý thoải mái.
  • Trước khi tiêm, tất cả khách hàng được khám sàng lọc trước tiêm với các bác sĩ chuyên để giúp đảm bảo sức khỏe tốt nhất khi tiêm chủng.
  • Khách hàng được tư vấn những phản ứng sau tiêm vắc xin có thể gặp và cách giải quyết.
  • Sau khi tiêm phòng khách hàng được theo dõi tại phòng sau tiêm chủng được trang bị đầy đủ các phương tiện cấp cứu; đội ngũ bác sĩ - điều dưỡng được đào tạo về xử trí cấp cứu sốc phản vệ nhằm đảm bảo xử lý kịp thời, đúng phác đồ khi có sự cố xảy ra.
  • Trước khi ra về khách hàng tiêm chủng được theo dõi, kiểm tra vết tiêm và đánh giá lại sức khỏe.
  • Phòng tiêm chủng thoáng mát, giúp khách hàng thoải mái, với trẻ em có khu chơi, giúp trẻ có cảm giác thoải mái như đang dạo chơi, tạo cho trẻ có tâm lý tốt trước và sau khi tiêm chủng.

Bác sĩ chuyên khoa II Quách Nguyễn Thu Thủy đã có 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Nhi khoa. Bác sĩ đã được đào tạo bài bản trong nước và ngoài nước như: Đại học Y Hà Nội, Đại học Lilli, Cộng Hòa Pháp. Trước khi làm việc chính thức tại Đơn nguyên Vắc xin - Trung tâm Nhi - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City, bác sĩ Thủy công tác tại Bệnh viện Thanh Nhàn và hợp tác part-time với Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

905 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan