......

Xét nghiệm Noradrenalin ở bệnh nhân u tủy thượng thận

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Thị Hoàng Hà - Bác sĩ Xét nghiệm hóa sinh - Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng.

Tuyến tủy thượng thận khi phản ứng đối với tình trạng căng thẳng của cơ thể sẽ tiết ra Noradrenalin – một chất thuộc họ catecholamin, chúng đóng vai trò như một chất dẫn truyền thần kinh trung ương. Khi tủy thượng thận gặp vấn đề điển hình là u tủy thượng thận thì có thể gây ra một số bệnh lý cho cơ thể do rối loạn bài tiết các chất này trong máu. Do đó xét nghiệm Noradrenalin là xét nghiệm được áp dụng phổ biến trong chẩn đoán u tủy thượng thận.

1. Tổng quan về Noradrenalin

Khi các tuyến tủy thượng thận có phản ứng đối với tình trạng căng thẳng của cơ thể, chúng sẽ tạo ra một lượng lớn Catecholamine. Các catecholamine được sản xuất chủ yếu các tế bào ưa chrom của tuyến tuỷ thượng thận và các sợi hậu hạch của hệ thống thần kinh giao cảm. Về bản chất, Noradrenaline (Norepinephrine) là một chất hữu cơ thuộc họ Catecholamine. Nó được biết đến là tiền chất của Epinephrine và sản sinh ra bởi tủy thượng thận. Chất hữu cơ này đóng vai trò như một chất dẫn truyền thần kinh trung ương, hoạt động trong não và cơ thể như một hormone. Dopamine tác động như một chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitter) ở hệ thống thần kinh trung ương, được sản xuất trong thân các tế bào thần kinh ở vùng của thân não.

Các catecholamine được sinh tổng hợp từ L-tyrosine và L-phenylalanine trong cơ thể và nhờ sự xúc tác của các enzyme monoamine oxidase (MAO) và catechol-O-methyltransferase (COMT) sẽ thoái hoá thành metadrenalin và meta noradrenaline. Sau cùng, chúng sẽ chuyển hóa thành vanillylmandelic acid (VMA) và bài xuất qua nước tiểu.

2. Vai trò Noradrenaline trong bộ xét nghiệm Catecholamines

Bộ Catecholamines bao gồm các chất là Adrenaline (Epinephrine), Noradrenaline (Norepinephrine), Dopamine. Vai trò chính của chúng là làm chất dẫn truyền của hệ thần kinh giao cảm. Bên cạnh đó, chúng còn còn tham gia vào nhiều quá trình sinh lý của cơ thể như:

  • Catecholamine cùng các chất chuyển hóa của chúng sẽ thể hiện sự thích nghi của cơ thể với các căng thẳng cấp tính và mạn tính. Bình thường nồng độ của chúng trong cơ thể ở mức thấp, khi cơ thể nhận các sự kích thích, nồng độ các catecholamin trong máu và nước tiểu mới tăng cao. Trong đó Adrenaline chủ yếu ảnh hưởng đến các cơ tim và chuyển hóa, noradrenaline hoạt động như một chất gây co mạch (vasoconstrictor) ở các động mạch ngoại vi. Các catecholamine có tác dụng làm tăng nhịp tim, huyết áp, nhịp thở, trương lực cơ và tăng cảm giác trí tuệ. Chúng cũng làm giảm khối lượng máu đến da và làm tăng lượng máu đến các cơ quan nội tạng chính như não, tim và thận.
  • Do chủ yếu được tuyến tủy thượng thận sản xuất do đó noradrenaline nói riêng và catecholamine nói chung đóng vai trò rất quan trọng trong chẩn đoán và theo dõi các khối u của hệ thống giao cảm. Đặc biệt trong u tủy thượng thận, các khối u ở thần kinh sản xuất nhiều catecholamin gây những biểu hiện vã mồ hôi, đau đầu, nhịp tim nhanh, run và tăng huyết áp. Khi thực hiện chẩn đoán các khối u này, việc định lượng Catecholamine trong nước tiểu được ưu tiên.

Để có thể đưa ra chẩn đoán chính xác về bất kỳ một bệnh lý nào đều phải tổng hợp đầy đủ các điều kiện gồm: yếu tố về mặt lâm sàng, triệu chứng mà người bệnh mắc phải và các kết quả xét nghiệm. Chính vì vậy, xét nghiệm Noradrenalin nói riêng và catecholamine nói chung sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ bác sỹ lâm sàng chẩn đoán cũng như theo dõi hiệu quả điều trị bệnh lý u tủy thượng thận.

u tủy thượng thận
Noradrenaline trong bộ xét nghiệm Catecholamines có tác dụng chẩn đoán u tuyến thượng thận

3. Khi nào thực hiện xét nghiệm Noradrenaline?

Trong các trường hợp dưới đây, tùy theo tình trạng bệnh mà bác sĩ có thể yêu cầu tiến hành xét nghiệm Noradrenaline:

  • Nghi ngờ bệnh nhân có khối u ưa crom;
  • Trường hợp bệnh nhân cao huyết áp không đáp ứng được điều trị (nghi ngờ người bệnh có khối u ưa crom kháng các điều trị thông thường);
  • Phát hiện bệnh nhân có khối u thượng thận hoặc chỉ định khi tiền sử gia đình có người bị u tế bào ưa crom;
  • Xét nghiệm Noradrenaline cũng được áp dụng nhằm theo dõi quá trình điều trị của bệnh nhân có khối u ưa crom;
  • Người bệnh có biểu hiện tăng huyết áp kéo dài hoặc tái phát với triệu chứng đau đầu, đổ mồ hôi, đỏ bừng mặt, nhịp tim nhanh.

XEM THÊM: U tủy thượng thận tăng tiết catecholamine

4. Xét nghiệm Noradrenaline ở bệnh nhân u tủy thượng thận

4.1. Lấy mẫu xét nghiệm

Xét nghiệm Noradrenaline sẽ được thực hiện trên 2 loại mẫu bệnh phẩm: máu và nước tiểu 24 giờ.

Đối với bệnh phẩm máu:

Sử dụng các ống ly tâm có chứa EDTA dưới dạng chống đông máu (Vacuette TM hoặc Monovette TM cho huyết tương) để thu thập máu của người xét nghiệm, sau đó tiến hành ly tâm theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên sử dụng các mẫu tan máu và lipid máu cao khi thực hiện xét nghiệm. Hạn chế sử dụng các thức ăn và đồ uống có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm trong 2, 3 ngày trước khi làm xét nghiệm này như caffeine (có trong cà phê, chè, ca cao, sô cô la), các amine (có trong chuối, quả óc chó, quả bơ, pho mát, bia và rượu vang đỏ), bất kỳ loại thực phẩm nào chứa vani, cam thảo, thuốc aspirin.

Lưu trữ: Ở 2 - 8°C thời gian lưu trữ mẫu bệnh phẩm có thể lên đến 6 giờ, nếu trong thời gian dài hơn (lên đến 6 tháng) thì nhiệt độ phải ở mức -20°C. Lưu ý tránh mẫu bệnh phẩm bị đóng băng nhiều lần và tan băng.

Đối với bệnh phẩm nước tiểu 24 giờ:

Lấy mẫu nước tiểu 24 giờ trong chai chứa 10 - 15 ml HCl 6 M và ghi lại tổng khối lượng nước tiểu thu được. Cần ngừng sử dụng các thuốc có thể ảnh hưởng đến sự xác định catecholamine bằng phương pháp đo huỳnh quang như: tetracycline, ampicillin, erythromycin, các chất này có thể chuyển hoá thành catecholamine như DOPA, α-methyldopa hoặc chụp chiếu X quang trước khi lấy mẫu một tuần. Không được hút thuốc trong quá trình lấy mẫu nước tiểu 24h.

Lưu trữ: Ở 2 - 8°C thời gian lưu trữ mẫu bệnh phẩm có thể lên đến 48 giờ, tối đa 24 giờ ở nhiệt độ phòng, nếu trong thời gian dài hơn (lên đến 6 tháng) thì nhiệt độ phải ở mức -20°C. Tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời, tránh đóng băng nhiều lần và tan băng.

Lấy nước tiểu xét nghiệm Noradrenalin
Lấy nước tiểu xét nghiệm Noradrenalin

4.2. Phương pháp xét nghiệm

Để xác định định lượng Noradrenaline (Norepinephrine) có trong huyết tương và nước tiểu 24 giờ, chỉ định xét nghiệm miễn dịch Enzyme bằng phương pháp ELISA hoặc sắc ký lỏng hiệu lực cao (HLPC). Đối với phương pháp ELISA, muốn chiết xuất được Noradrenaline (Norepinephrine), ta sử dụng gel ái lực đặc hiệu cis-diol, acyl hóa và tiến hành chuyển đổi enzyme.

Bộ kit ELISA cạnh tranh sẽ dùng định dạng tấm microtiter. Pha rắn của tấm microtiter sẽ được liên kết với kháng nguyên. Liên hợp IgG-peroxidase chống thỏ sử dụng cơ chất TMB giúp phát hiện kháng thể liên kết với pha rắn. Phản ứng này được theo dõi ở 450nm.

Có thể đạt được định lượng các mẫu chưa biết bằng cách so sánh độ hấp thụ của chúng với đường cong tham chiếu được chuẩn bị ở nồng độ chuẩn đã biết.

5. Xét nghiệm Noradrenaline bị ảnh hưởng bởi các yếu tố nào?

Dưới đây là các yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm Noradrenaline:

  • Huyết tương: Các mẫu chứa sợi fibrin hoặc chứa kết tủa, hoặc tan máu hay lipid máu có thể khiến kết quả xét nghiệm không chính xác.
  • Nước tiểu 24 giờ: Đối với các mẫu nước tiểu, nếu tỷ lệ % của nồng độ axit cuối cùng quá cao thì có thể đánh mất sự chính xác của kết quả xét nghiệm. Do đó nếu pH trong mẫu nước tiểu cao cần điều chỉnh nước tiểu về pH=4 và bảo quản trong ngăn đá nếu mẫu không được phân tích ngay.

Nồng độ Noradrenaline máu cao thường gặp trong bệnh lý u tủy thượng thận, ngoài ra còn có thể thấy trong các bệnh lý hiếm gặp hơn như thiếu men monoamine oxidase (MAO) khiến catecholamine không được chuyển hóa. Tình trạng tăng rất cao Noradrenaline cũng như catecholamine thường gặp trong bệnh lý gây chấn thương hệ thần kinh trung ương do sự kích thích hoặc do tổn thương một số nhân trong thân não, đặc biệt là các nhân não.

U tủy thượng thận là một bệnh lý nội tiết khá hiếm gặp, tình trạng sức khỏe của người mắc sẽ khó được đảm bảo nếu không được phát hiện sớm và điều trị phù hợp. Tuy nhiên nếu được phát hiện kịp thời bệnh lý này có thể điều trị khỏi. Vì vậy, bất cứ ai có triệu chứng của bệnh u tủy thượng thận cần được thăm khám chuyên khoa và thực hiện các xét nghiệm liên quan như xét nghiệm Noradrenalin.

Để cho kết quả xét nghiệm Noradrenalin chính xác nhất, người bệnh nên chọn các cơ sở y tế uy tín, có chuyên môn tốt để thực hiện. Hiện nay tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện uy tín, thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán, điều trị theo dõi nhiều bệnh lý. Các xét nghiệm tại Vinmec và công tác thăm khám đều được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa giàu chuyên môn, kinh nghiệm. Bên cạnh đó, bệnh nhân sẽ được trải nghiệm dịch vụ khám chữa bệnh mang đẳng cấp quốc tế với hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại bậc nhất. Khách hàng khi chọn thực hiện các xét nghiệm tại đây có thể hoàn toàn yên tâm về độ chính xác của kết quả xét nghiệm.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

1.1K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan

Xin mời bạn chọn tỉnh thành: