......

Test đánh giá và biện pháp điều trị sa sút trí tuệ

Ở Việt Nam hiện nay tỷ lệ dân số đang có xu hướng già hoá. Theo thống kê vào năm 2009, tỷ lệ người già chiếm 9% tổng dân số, với tuổi thọ trung bình ở nam là 70,2 nữ là 75,6. Tình trạng dân số già hoá khiến cho các bệnh về thần kinh ngày càng phổ biến, điển hình như bệnh sa sút trí tuệ.

1. Sa sút trí tuệ là gì?

Đầu tiên các bạn phải biết đã sút trí tuệ là gì? Sa sút trí tuệ được coi là một hội chứng lâm sàng được tạo nên bởi nhiều nguyên nhân.

Người bị sa sút trí tuệ thường có trí nhớ ngắn hạn, không nhớ được lâu hay giảm trí nhớ trong một số lĩnh vực nhận thức. Người mắc bệnh có thể bị giảm trí nhớ vận động, giảm ngôn ngữ, giảm trí nhớ cảm giác và giảm chức năng điều hành các cơ quan.

Bệnh sa sút trí tuệ thường gặp ở những người lớn tuổi và tỷ lệ mắc ngày càng tăng , từ 6-10% ở người trên 60 tuổi. Đây là bệnh có thể gặp trên toàn cầu, với số liệu thống kê 2001 có khoảng 24,3 triệu người mắc bệnh này.

2. Một số nguyên nhân gây sa sút trí tuệ thường gặp

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh sa sút trí tuệ. Và tình trạng bệnh nặng hay nhẹ cũng tùy thuộc vào các yếu tố tác động.

Bệnh Alzheimer

Các yếu tố liên quan đến bệnh Alzheimer:

  • Tuổi : như đã biết tuổi càng cao trí nhớ càng giảm, một số trường hợp có thể có tình trạng lẫn ở tuổi già. Và tuổi tác cũng là yếu tố quan trọng dẫn đến bệnh Alzheimer.
  • Tiền sử gia đình: yếu tố di truyền cũng không phải ngoại lệ. Khi gia đình có người mắc bệnh thì tỷ lệ đời sau mắc là rất cao.
  • Hội chứng Down: Đây là một hội chứng do đột biến nhiễm sắc thể số 21.
  • Giới tính, chủng tộc: Mỗi người ở mỗi vùng miền khác nhau có giới tính khác nhau sẽ ảnh hưởng tới khả năng mắc bệnh.
  • Chấn thương sọ não, suy giảm nhận thức nhẹ
  • Trầm cảm xuất hiện muốn ( đặc biệt sau tuổi 65)
Alzheimer
Alzheimer là bệnh lý với triệu chứng điển hình là suy giảm trí nhớ

Các nguyên nhân khác

Bệnh sa sút trí tuệ do trầm cảm nặng tái phát nhiều lần, các bệnh về não ( biến chứng của đái tháo đường , đó tác dụng của việc hút thuốc lá,...). Ngoài ra bệnh cường giáp tiền lâm sáng khi xuất hiện kháng thể kháng giáp cũng làm tăng khả năng mắc bệnh .

Do di truyền từ đời này sang đời khác

  • Gen gây bệnh nằm trên nhiễm sắc thể số 19: Tính trạng lặn - Apolipoprotein E-4 allele gây sa sút trí nhớ khởi phát muộn
  • Do đột biến gen trội ở nhiễm sắc thể số 1,14, 21 kết hợp với các trường hợp bệnh khởi phát sớm/có tiền sử gia đình và gen sinh amyloid.

Do các biện pháp chống lại bệnh Alzheimer

Sử dụng các thuốc chống viêm, biện pháp điều trị thay thế estrogen, vitamin E và các chất antioxidant...

lọ thuốc viên 1
Một số loại thuốc điều trị bệnh Alzheimer có thể gây suy giảm trí nhớ

3. Các triệu chứng lâm sàng

Ở bệnh này các triệu chứng thường được thể hiện rất rõ. Đặc biệt là trí nhớ và thị giác của người bệnh suy giảm rõ rệt. Ngoài ra sa sút trí nhớ có thể đi kèm với các triệu chứng khác.

Giảm trí nhớ

Người mắc bệnh này thường có trí nhớ kém, khả năng lưu thông tin mới bởi giảm vì vậy dẫn đến giảm khả năng học hỏi, tiếp thu cái mới. Đồng thời khả năng lấy lại thông tin cũng suy giảm rõ.

Giảm ngôn ngữ

Khả năng biểu đạt từ ngữ giảm, khi nói không được lưu loát, gặp khó khăn trong việc tìm từ. Tuy nhiên những người mắc sa sút trí tuệ có khả năng nghe hiểu tương đối tốt.

Giảm chức năng thị giác

Tình trạng mất phương hướng, không nhận biết được hình ảnh gặp rất nhiều ở những bệnh nhân sa sút trí tuệ. Về phương diện hình ảnh không gian họ gặp rất nhiều khó khăn.

Suy giảm chức năng điều hành

Sa sút trí tuệ thường gặp ở thùy trái thái dương trước khi xuất hiện suy giảm trí nhớ. Những người mắc bệnh này thường bị giảm khả năng lên kế hoạch hay tiếp nhận và xử lý thông tin. Ta có thể nhận biết được sự suy giảm này thông qua các test đánh giá sa sút trí tuệ.

Các rối loạn về hành vi

Người bệnh có thể bị trầm cảm thường xuất hiện ở bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ do mạch máu. Bên cạnh đó còn kèm theo các biểu hiện tâm thần như: hoang tưởng, ảo giác....Người bệnh có thể xuất hiện sự thay đổi nhân cách ( thờ ơ, mất kiềm chế, tính cách thay đổi, dễ bị kích động,....)

Rối loạn về giấc ngủ

Mất ngủ là rất phổ biến với người sa sút trí tuệ. Điều này làm cho người bệnh luôn cảm thấy, chán nản.

Mất ngủ
Mất ngủ là tình trạng rất phổ biến đối với người bị sa sút trí tuệ

4. Chẩn đoán trong sa sút trí tuệ

Chẩn đoán lâm sàng trong sa sút trí tuệ thường tập chung vào việc phân biệt với các hội chứng khác và xác định vùng não bị tổn thương. Người bác sĩ cần chú ý tìm ra các nguyên nhân dẫn đến tình trạng sa sút trí tuệ kết hợp với các test đánh giá và hình ảnh thần kinh. Với các test trắc nghiệm thần kinh cần cho bệnh nhân thực hiện đầy đủ mới có thể đưa ra các phác đồ điều trị hợp lý.

Các test đánh giá sa sút trí tuệ hiện nay:

Ngày nay, công nghệ ngày càng phát triển cùng với sự thông minh của con người, các test đánh giá chất lượng cao đã ra đời nhằm sàng lọc các trường hợp sa sút trí tuệ.

  • Trắc nghiệm đánh giá trạng thái tâm thần tối thiểu (MMSE) : là một biện pháp sàng lọc sa sút trí tuệ được sử dụng rộng rãi và rất phổ biến. Thời gian thực hiện loại test này khoảng 7 phút.
  • Mini-Cog: loại test này bắt người bệnh phải vẽ một chiếc đồng hồ. Người bệnh được đánh giá là bình thường khi chiếc đồng hồ vẽ ra có đầy đủ số ( đúng thứ tự) và kim chỉ giờ kết hợp với việc nhắc lại 3 từ không lên quan

5. Cách điều trị sa sút trí tuệ

Điều trị sa sút trí tuệ như thế nào còn phải phụ thuộc vào từng tình trạng cụ thể để thực hiện các biện pháp an toàn và phù hợp với từng người bệnh. Người nhà và nhân viên y tế cần chú ý trong việc chăm sóc bệnh nhân nhất là vào những năm tháng cuối đời. Có thể cho người bệnh sử dụng các biện pháp kích thích , hoạt động và có tín hiệu định hướng. Hạn chế hoặc ngừng sử dụng thuốc ngủ hoặc kháng cholinergic. Việc sử dụng các chất ức chế cholinesterase và memantine rất tốt với người bệnh sa sút trí tuệ.

Tóm lại, sa sút trí tuệ được coi như một bệnh của tuổi già. Nó gây ra nhiều ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, khi phát hiện các triệu chứng của bệnh cần triều trị kịp thời.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 20% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 1/8 - 31/12/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Nguồn tham khảo: msdmanuals.com

480 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan