......

Suy sinh dục nam (giảm tiết testosterone) – Các xét nghiệm cần làm để chẩn đoán

Bài viết bởi Bác sĩ Trịnh Ngọc Anh - Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết - Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Suy sinh dục được chẩn đoán dựa trên cơ sở những triệu chứng và dấu hiệu xảy ra thường xuyên có liên quan đến suy giảm androgen và đối chiếu với nồng độ testosterone thấp (trong ít nhất 2 lần đo) bằng một phương pháp đáng tin cậy.

1. Đại cương

Suy sinh dục nam là một hội chứng lâm sàng biểu hiện bởi sự thiếu hụt testosterone và gây ra những ảnh hưởng xấu tới chức năng của nhiều cơ quan và chất lượng cuộc sống.

2. Các xét nghiệm cần làm để chẩn đoán

Suy sinh dục có thể xảy ra do sự tổn thương trục dưới đồi – tuyến yên – sinh dục ở bất cứ mức nào. Các xét nghiệm để chẩn đoán xác định và chẩn đoán nguyên nhân sẽ tùy theo mức độ và vị trí tổn thương.

2.1 Xét nghiệm nồng độ testosterone huyết thanh

Suy sinh dục được chẩn đoán dựa trên cơ sở những triệu chứng và dấu hiệu xảy ra thường xuyên có liên quan đến suy giảm androgen và đối chiếu với nồng độ testosterone thấp (trong ít nhất 2 lần đo) bằng một phương pháp đáng tin cậy. Ngưỡng xét nghiệm Testosterone để chẩn đoán theo Hội Niệu học Châu Âu:

  • Testosterone toàn phần (tT) thấp: (<12.1 nmol/L)
  • Testosterone tự do (fT) thấp: (<243 pmol/L)
Cân bằng testosterone
Nồng độ testosterone có thể ảnh hưởng tới nguy cơ suy sinh dục ở nam giới

Tuy nhiên, suy sinh dục có thể không rõ ràng và không phải lúc nào cũng đặc hiệu bởi nồng độ testosterone thấp mà cần đặt trong mối tương quan với tuổi và triệu chứng lâm sàng. Một người nam giới có testosterone toàn phần thấp <300ng/dl (10 nmol/l) nhiều khả năng bị suy sinh dục. Nồng độ testosterone từ 200 - 400ng/dl (7 – 13 nmol/l) nên được xét nghiệm kiểm tra lại cùng với nồng độ testosterone tự do. Sự dao động nồng độ testosterone theo nhịp ngày đêm cũng nên được cân nhắc khi đánh giá kết quả. Khi nam giới ở tuổi trưởng thành, sự dao động theo nhịp chu kỳ này cũng mất; nên ở người lớn tuổi thời gian xét nghiệm không còn ý nghĩa quan trọng. Định lượng testosterone tự do nên được chỉ định nếu nghi ngờ có bất thường nồng độ SHBG trong máu.

2.2 Xét nghiệm FSH và LH

  • Bình thường ở nam giới trưởng thành: FSH 1.27 – 19.26 mUI/ml ( 1.27 – 19.26 UI/l), LH 6 – 23 mUI/ml (6 – 23 Arb unit); trẻ em nam chưa dậy thì FSH 0.5 – 3.7 mUI/ml (0.5 – 3.7 UI/l), LH 6 – 19 mUI/ml (6 – 19 Arb unit).
  • Testosterone giảm kèm theo FSH và LH tăng gặp trong suy sinh dục tiên phát trong khi testosterone giảm kèm theo FSH, LH giảm hoặc bình thường gặp trong suy sinh dục thứ phát.

2.3 Test kích thích bằng HCG

  • Chỉ định:

+ Trẻ em có cơ quan sinh dục không rõ giới tính, có thể sờ thấy.

+ Trẻ em nam dậy thì muộn hoặc nghi ngờ có tinh hoàn ẩn.

+ Đánh giá sự có mặt của mô tinh hoàn hoạt động.

  • Cách làm:

+ Ngày 0: lấy máu xét nghiệm testosterone, androstenedione và dihydrotestosterone.

+ Ngày 1, 2, 3: tiêm bắp vào mỗi buổi sáng 1500 UI HCG (Pregnyl ống 1500 UI), liều lượng tiêm có thể thay đổi tùy theo tuổi, cân nặng của trẻ.

+ Ngày thứ 4: lấy máu vào buổi sáng (24 giờ sau mũi tiêm cuối cùng) định lượng testosterone, androstenedione và dihydrotestosterone.

+ Một số tài liệu ghi nhận cách tiêm 1 lần 5000UI ở nam giới đã dậy thì.

  • Kết quả: testosterone bình thường sau tiêm tăng ít nhất 150 ng/dl (~5.0 nmol/l), testosterone tăng dần sau tiêm nhưng tăng cao nhất là 72h sau tiêm.
  • Đánh giá tỷ lệ Testosterone/Androsterinone, nếu <0.8 thì nghĩ nhiều đến thiếu hụt 17-β-hydroxysteroid dehydrogenase.
  • Một số nghiên cứu cho rằng có thể định lượng estradiol (E2) thay cho testosterone và định lượng sau tiêm 24h cũng giúp đánh giá chức năng tế bào Leydig.
Test kích thích bằng HCG
Test kích thích bằng HCG để chẩn đoán tình trạng suy sinh dục

2.4 Test kích thích bằng GnRH

Thuốc Gonadoreline lọ 100mcg bột pha tiêm

Tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm dưới da 100mcg GnRH, lấy máu tĩnh mạch vào các thời điểm 15, 30, 45, 60 và 120 phút định lượng LH&FSH, kết quả bình thường sẽ làm nồng độ LH tăng từ 3-6 lần sau 30-45 phút và FSH tăng 20-50%

Suy sinh dục tiên phát, FSH và LH tăng cao, thậm chí vượt mức bình thường

Suy vùng dưới đồi hoặc tuyến yên, FSH và LH không tăng hoặc tăng ít, đôi lúc có thể tăng gần mức bình thường

*Test kích thích bằng Clomiphene

Uống 100mg clomiphene citrate trong 5-7 ngày

Lấy máu sau khi kết thúc liệu trình, ở người có chức năng vùng dưới đồi – tuyến yên bình thường LH tăng gấp đôi và FSH tăng 20-50% so với trước test

*Các xét nghiệm khác:

  • Phân tích tinh trùng là cách thức tốt nhất để đánh giá số lượng tinh trùng và thường được chỉ định cho nam giới trưởng thành có nhu cầu thụ tinh. Xét nghiệm nên được tiến hành sau 2-3 ngày không quan hệ tình dục và phải được xét nghiệm trong vòng 2 giờ sau lấy mẫu tinh trùng. Tinh trùng sẽ được phân tích về số lượng, hình dạng, sự di động. Trong trường hợp bình thường, số lượng tinh trùng sẽ >20 x 106/ml, >50% có khả năng di động tốt, và >30% có hình dáng bình thường (đây là giới hạn dưới cho phép các bệnh nhân có nhu cầu thụ tinh nhân tạo).
  • Các giá trị bất thường có thể gặp trong trường hợp bệnh nhân mới bị sốt, chấn thương hay dùng thuốc gây tổn thương thoáng qua quá trình sinh tinh. Số lượng tinh trùng giảm dưới bình thường, nồng độ testosterone bình thường kèm theo nồng độ FSH tăng nhẹ, LH bình thường gợi ý tổn thương ở các ống sinh tinh trong khi đó các tế bào Leydig hoạt động bình thường.
  • Trong trường hợp nghi ngờ suy sinh dục thứ phát, nên định lượng thêm Prolactin, hormone kích giáp trạng (TSH), T4 tự do, cortisol máu (lấy máu 8 giờ sáng hoặc làm nghiệm pháp kích thích tuyến vỏ thượng thận), sắt, Ferritin để thăm dò thêm các nguyên nhân tại tuyến yên
  • Chụp MRI nên được chỉ định nếu nồng độ testosterone và LH thấp trong khi prolactin máu tăng cao. Nếu có bất thường về nồng độ các hormone tuyến yên khác hay nếu có rối loạn thị trường hoặc các dấu hiệu thần kinh, nên chụp MRI tuyến yên để loại trừ tổn thương tại vùng này. Nếu có chống chỉ định chụp MRI, nên chỉ định CT sọ não có hoặc không có thuốc cản quang mặc dù chất lượng hình ảnh sẽ kém hơn. Suy giáp tiên phát có thể gây ra tăng prolactin máu và suy sinh dục (do sự gia tăng nồng độ TRH).
mri
Chụp MRI tuyến yên được chỉ định thực hiện nếu có bất thường về nồng độ hormone

Xét nghiệm để chẩn đoán suy sinh dục nam khá đa dạng, đôi khi cần làm nhiều lần để đối chiếu so sánh và kết luận. Chính vì vậy, các nam giới có biểu hiện nghi ngờ suy sinh dục nên được thăm khám với các bác sĩ chuyên khoa Nam học hoặc Nội tiết để được tư vấn và chỉ định xác xét nghiệm phù hợp với tình trạng bệnh.

Hiện nay, tại hệ thống Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đang áp dụng Gói khám tiền hôn nhân nhằm khuyến khích các cặp đôi nên kiểm tra trước hôn nhân để đánh giá khả năng sinh sản và phát hiện sớm nguyên nhân có thể dẫn tới vô sinh, hiếm muộn, trong đó có thực hiện xét nghiệm để chẩn đoán suy sinh dục. Gói khám với nhiều ưu việt nổi bật:

  • Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Vinmec là trung tâm hiện đại hàng đầu Việt Nam được xây dựng và áp dụng quy trình điều trị phối hợp thăm khám toàn diện, kết hợp cả nam khoa và sản phụ khoa để đưa ra phương án tối ưu cho từng trường hợp khách hàng.
  • Đội ngũ chuyên gia giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm của Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Vinmec có khả năng triển khai đồng bộ và toàn diện các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản tiên tiến nhất hiện nay.
  • Trang thiết bị hiện đại, đồng bộ với labo đạt chuẩn quốc tế.
  • Hệ thống phòng sạch đã được kiểm định và chứng nhận đạt tiêu chuẩn quốc tế cùng với hệ thống tủ nuôi cấy mini-incubator tiên tiến, góp phần nâng cao khả năng thành công của các chu kỳ thụ tinh ống nghiệm.
  • Đảm bảo trọn vẹn sự an toàn và riêng tư cho khách hàng.

Gói khám dành cho các cặp vợ chồng chuẩn bị kết hôn hoặc đang có kế hoạch mang thai. Để được tư vấn và đặt lịch khám, Quý khách có thể liên hệ đến các Bệnh viện Vinmec thuộc hệ thống Y tế trên toàn quốc, Quý khách vui lòng đặt lịch trên website để được phục vụ.

>>Xem thêm: Suy sinh dục nam (giảm tiết testosterone) – Một bệnh lý hay bị lãng quên- Bài được viết của Bác sĩ nội trú Trịnh Ngọc Anh - Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

699 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan

Xin mời bạn chọn tỉnh thành: