......

Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi được chẩn đoán bằng những kỹ thuật y tế nào?

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thanh Hải - Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh - Khoa Chẩn đoán hình ảnh và Y học hạt nhân - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Bệnh hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi là một bệnh lý phức tạp đòi hỏi hướng điều trị tốn kém như thay khớp. Bệnh càng được phát hiện từ sớm thì càng giảm bớt gánh nặng cho người bệnh và gia đình. Để chẩn đoán hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi bác sĩ có thể chỉ định dùng các kỹ thuật y tế khác nhau.

1. Tổng quan hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi

Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi là tình trạng mô xương bên trong cổ xương đùi không được cấp máu (thiếu nuôi dưỡng) dẫn đến bị phá hủy, tạo ổ hoại tử gây đau khớp háng. Bệnh lý này còn có tên gọi khác là hoại tử vô khuẩn ( tình trạng hoại tử là do không có máu nuôi dưỡng, không phải do vi khuẩn).

Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi có 2 dạng nguyên phát: xảy ra ở một khớp háng bình thường hoặc thứ phát, sau chấn thương tác động gây gãy cổ xương đùi (thường gặp ở người già).

2. Nguyên nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi

Nguyên nhân gây bệnh hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi có thể do chấn thương hoặc không chấn thương, nhưng nhìn chung đều là tác động đến mạch máu nuôi xương dẫn đến gián đoạn hoặc giảm sút sự cung cấp máu nuôi đến khu vực này.

  • Nguyên nhân thứ phát: do chấn thương trật khớp háng hoặc gãy cổ xương đùi làm tổn thương các mạch máu ở chỏm xương đùi.
  • Nguyên nhân nguyên phát: Chỉ số chất béo (Lipid) trong máu cao: dễ gây tắc nghẽn mạch máu dẫn đến lượng máu nuôi xương bị giảm. Chỉ số lipid trong máu cao thường xảy ra ở người uống rượu nhiều, sử dụng Corticosteroid liều cao hoặc dài hạn.
  • Một số phương pháp điều trị y tế như bức xạ, ghép thận, ghép tạng hoặc điều trị ung thư vú di căn, u đa tủy bằng Bisphosphonate cũng có thể gây suy yếu xương và ảnh hướng đến hoạt động của mạch máu.
  • Mắc các bệnh lý làm tăng nguy cơ bị hoại tử vô khuẩn như: viêm tụy, hồng cầu hình liềm, tiểu đường, bệnh Gaucher, HIV/AIDS, Lupus ban đỏ.

3. Triệu chứng nhận biết hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi

Điều nguy hiểm là hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi thường không có dấu hiệu rõ rệt ở giai đoạn đầu. Chỉ khi tình trạng nặng hơn bệnh nhân mới bắt đầu cảm thấy những dấu hiệu như:

  • Các cơn đau ở khớp háng, mông, đôi khi lan xuống đùi. Một số người lại đau vùng khớp gối nên dễ bị nhầm lẫn thành thoái hóa khớp gối.
  • Đau 1 hoặc cả 2 bên khớp háng. Cơn đau tăng nhanh khi xương chịu áp lực như vận động, đi bộ, đứng lâu, khi nghỉ ngơi có thể giảm bớt.
  • Ở giai đoạn muộn hoặc nặng hơn, khớp háng liên tục đau kể cả khi đã nằm và nghỉ ngơi. Người bệnh khó thực hiện các động tác như: xoay trong, xoay ngoài, gấp duỗi, dạng và khép chân. Dáng đi thường khập khiễng, nhiều khi phải lết.
Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi
Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi biểu hiện bằng cơn đau ở khớp háng, đôi khi lan xuống đùi

4. Chẩn đoán hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi

Để chẩn đoán xác định hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi, việc quan trong đầu tiên là người bệnh được bác sỹ chuyên khoa lâm sàng khám bệnh để đưa ra chẩn đoán sơ bộ ban đầu, sau đó ra chỉ định các phương pháp thăm dò, xét nghiệm hỗ trợ phù hợp để việc chẩn đoán bệnh đạt hiệu quả, tránh lãnh phí. Xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh có thể được sử dụng để chẩn đoán bệnh này là:

4.1. Chụp cộng hưởng từ (MRI)

Đây là phương pháp chẩn đoán vô khuẩn chỏm xương đùi có giá trị nhất từ giai đoạn sớm với độ nhạy lên đến 90%. Trên phim MRI bệnh sẽ có những biểu hiện như:

  • Thấy hình ảnh giảm âm ở chỏm xương (nhất là vùng xương dưới sụn).
  • Có các ổ tổn thương ở vùng trước trên của chỏm (có thể lan rộng xuống hành xương).
  • Hình ảnh giảm âm vùng rìa xương trên chuỗi xung T1 và T2.
  • Thấy dấu hiệu đường viền kép đặc trưng (50-80% trường hợp)

Ưu điểm: có thể chẩn đoán từ giai đoạn sớm, phát hiện sớm bệnh ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ nhưng không có dấu hiệu nhận biết.

4.2. Chụp x-quang khớp háng

Đây là phương pháp chẩn đoán hình ảnh có giá trị ở giai đoạn bệnh tiến triển hơn là giai đoạn sớm. Có 2 tư thế chụp giúp phát hiện tổn thương là: chụp khớp háng thẳng trước sau và chụp phần bên của khớp (tư thế chân ếch). Trên phim x-quang sẽ thấy những biểu hiện của hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi như:

  • Mật độ xương thay đổi nhẹ.
  • Xuất hiện ổ hoại tử và các nang xương.
  • Hình ảnh mặt trăng lưỡi liềm đặc trưng khi có xẹp xương dưới sụn.
  • Mất hình cầu của chỏm xương và xẹp chỏm (giai đoạn muộn).
  • Hẹp khe khớp và dấu hiệu thoái hóa thứ phát ở ổ cối (giai đoạn cuối).

Ưu điểm: đơn giản và ít tốn kém, hiệu quả nhất ở giai đoạn tiến triển.

4.3. Xạ hình xương

Là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh bổ sung áp dụng cho những bệnh nhân nghi ngờ hoại tử chỏm xương đùi nhưng lại thấy hình ảnh x-quang bình thường. Khi chụp xạ hình xương sẽ thấy hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi có các biểu hiện như:

  • Hình ảnh tăng tín hiệu do hình thành các tổ chức xương mới.
  • Tăng chuyển hóa ở xung quanh các tổ chức xương hoại tử.
  • Hình ảnh giảm tín hiệu ở trung tâm của một vùng tăng tín hiệu.
Chẩn đoán hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi
Chụp xạ hình xương cũng giúp chẩn đoán hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi

4.4. Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan)

Giúp phát hiện sớm hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi khi thấy hình ảnh xơ hóa tại vùng trung tâm của chỏm, giúp đánh giá kích thước của vùng hoại tử và nhận diện xẹp chỏm nhẹ ở phần trước.

Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể được chỉ định thực hiện kết hợp với các xét nghiệm sinh hóa khác để gia tăng giá trị chẩn đoán.

Hiện nay hoại tử chỏm xương đùi đang có xu hướng tăng nhanh và trẻ hóa độ tuổi mắc bệnh, đây cũng được đánh giá là căn bệnh nguy hiểm, có nguy cơ dẫn đến tàn tật cho người mắc bệnh. Vì thế, khi có dấu hiệu mắc bệnh, bệnh nhân cần tới ngay các cơ sở y tế lớn để được kiểm tra và có hướng can thiệp kịp thời.

Nhằm mang tới chất lượng dịch vụ y tế tốt nhất, hiện Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã trang bị hệ thống máy móc hiện đại, trang thiết bị y tế cao cấp nhằm phục vụ tốt nhất cho quá trình thăm khám. Bên cạnh đó đội ngũ bác sĩ, nhân viên y tế đều là những người có chuyên môn, trình độ tốt sẽ trực tiếp hỗ trợ điều trị cho bệnh nhân ngay từ khi bắt đầu đến lúc kết thúc.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Đặt lịch nhanh chóng và theo dõi lịch hẹn thuận tiện hơn qua ứng dụng MyVinmec. Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

1.8K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan