......

Giải phẫu tưới máu não

Đột quỵ là bệnh lý thường gặp và có nguy cơ tử vong cao. Do đó cần chẩn đoán chính xác vị trí tổn thương thiếu máu não, giải phẫu hệ động mạch não, động mạch thủ phạm và định khu tưới máu não của từng động mạch để có hướng xử trí và dự phòng tốt nhất.

1. Giải phẫu tưới máu não

Hệ thống thần kinh trung ương cũng giống như bất kỳ hệ thống nào của cơ thể, cần được cung cấp oxy và nuôi dưỡng liên tục. Bộ não có nhu cầu oxy đặc biệt cao - khi nghỉ ngơi, chiếm 1/5 tổng lượng oxy tiêu thụ của cơ thể. Não rất nhạy cảm với tình trạng thiếu oxy, có thể dẫn đến tử vong do thiếu máu cục bộ trong vòng vài phút.

Não được cung cấp máu thông qua 4 động mạch não gồm 2 động mạch cảnh trong tạo thành hệ tuần hoàn não trước và 2 động mạch đốt sống tạo thành hệ tuần hoàn não sau của não.

1.1 Hệ tuần hoàn não trước

Hệ tuần hoàn não trước bao gồm động mạch não trước (ACA) và động mạch não giữa (MCA) xuất phát từ chỗ chia đôi động mạch cảnh trong ở đa giác Willis.

  • Động mạch não trước (ACA): Động mạch não trước là nhánh phía trong của động mạch cảnh trong, chia một nhánh nhỏ là động mạch thông trước nối 2 động mạch não trước 2 bên với nhau, tạo thành nửa trước của đa giác Willis. Sau đó, động mạch não trước tiếp tục phân ra nhiều nhánh như động mạch viền chai và nhánh động mạch cực trán. Động mạch não trước cấp máu cho vùng vỏ não vận động và cảm giác liên quan đến nửa người bên đối diện (chủ yếu là chân) và trung tâm kiểm soát sự tiểu tiện.
  • Động mạch não giữa (MCA): Động mạch não giữa là nhánh phía ngoài của động mạch cảnh trong. Động mạch não giữa phân ra các nhánh xuyên (động mạch đồi thị-thể vân), động mạch thấu kính-thể vân và phân các nhánh nông (nhánh vỏ não – màng mềm). Động mạch não giữa cấp máu cho hầu hết các phần còn lại của bán cầu đại não và các cấu trúc dưới vỏ nằm sâu bên dưới. Các vùng tưới máu não bao gồm: Toàn bộ vùng vỏ não vận động và cảm giác (chủ yếu cho mặt và tay), vùng diễn đạt ngôn ngữ (vùng Broca) đối với bán cầu ưu thế, tia thị và vùng tiếp nhận ngôn ngữ (vùng Wernicke) đối với bán cầu ưu thế.

1.2 Hệ tuần hoàn não sau

Hệ tuần hoàn não sau bao gồm động mạch não sau, động mạch thân nền và động mạch đốt sống:

  • Động mạch đốt sống: Xuất phát động mạch dưới đòn, vào màng cứng và màng nhện qua lỗ lớn xương chẩm.
  • Động mạch thân nền: Do 2 động mạch đốt sống nhập lại ở ngang bờ dưới cầu não.
  • Động mạch não sau: Tạo thành do sự chia đôi của động mạch thân nền.

1.3 Đa giác Willis

Đa giác Willis là 1 vòng thông nối động mạch hằng định về giải phẫu. Đa giác Willis được hình thành từ các nhánh thông nối của động mạch cảnh trong và động mạch thân nền, cùng với động mạch thông trước, thông sau và đoạn gần của các động mạch não trước, động mạch não giữa và động mạch não sau.

Thiếu máu não
Thiếu máu não thuộc vùng động mạch não sau gây ra bán manh đồng danh thị trường đối bên

2. Mối liên quan giữa giải phẫu tưới máu não và triệu chứng thiếu máu não

  • Động mạch não trước: Thiếu máu não thuộc vùng chi phối của động mạch não trước, gây triệu chứng yếu nửa người đối bên (ưu thế chân nặng hơn tay), mất cảm giác nửa người bên đối diện, có thể kèm theo bí tiểu.
  • Động mạch não giữa: Tùy theo đoạn động mạch não bị tắc mà gây triệu chứng lâm sàng khác nhau như yếu nửa người đối bên (chủ yếu tay và mặt), rối loạn cảm giác nửa người đối bên, suy giảm khả năng diễn đạt ngôn ngữ hoặc bán manh đồng danh thị trường đối bên, suy giảm khả năng thông hiểu ngôn ngữ.
  • Động mạch não sau: Thiếu máu não thuộc vùng động mạch não sau gây ra bán manh đồng danh thị trường đối bên, có thể gây liệt dây thần kinh vận nhãn.
  • Động mạch thân nền: Tắc toàn bộ động mạch thân nền thường gây ra một bệnh cảnh lâm sàng nặng nề với tỷ lệ tử vong rất cao (trên 90%), bao gồm liệt nặng tứ chi, hôn mê, liệt chức năng của nhiều dây thần kinh sọ.
  • Động mạch tiểu não: Tuỳ theo tắc động mạch tiểu não dưới trước, dưới sau hay động mạch tiểu não trên mà có các hội chứng lâm sàng đặc trưng. Các triệu chứng thường là thất điều tiểu não, hội chứng Horner, liệt mặt ngoại biên, giảm cảm giác nửa mặt, giảm cảm giác đau nhiệt cùng với chóng mặt, nuốt khó,...

3. Hình ảnh học về giải phẫu tưới máu não

Hình ảnh thần kinh đóng 1 vai trò quan trọng trong quá trình điều trị đột quỵ cấp tính bằng cách cung cấp thông tin cần thiết để phân loại chính xác bệnh nhân, đẩy nhanh việc đưa ra quyết định lâm sàng về điều trị và cải thiện kết quả.

Chẩn đoán nhanh chóng và chính xác là vô cùng quan trọng. CT- Scan sọ não cho phép đưa ra quyết định quan trọng về thời gian ở bệnh nhân đột quỵ, thông báo các quyết định về liệu pháp làm tan huyết khối bằng tPA, cửa sổ thời gian điều trị hẹp.

Hình ảnh học MRI tưới máu não có tiêm thuốc cản từ giúp đánh giá tình trạng mạch máu não tại các giường mao mạch.

Chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA) là phương pháp chẩn đoán hình ảnh kết hợp giữa việc chụp X-quang và xử lý hình ảnh số để chụp hệ thống mạch máu. Đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu cho quá trình can thiệp điều trị từ trong lòng mạch máu mà không cần phải phẫu thuật xâm lấn.

Tóm lại, biết được giải phẫu động mạch não, chức năng tưới máu não của từng động mạch sẽ giúp hiểu rõ hơn các bệnh lý của hệ thống mạch máu não cũng như có được các phương pháp chẩn đoán, điều trị và dự phòng tốt nhất. Hiện nay, những tiến bộ hình ảnh học thần kinh như DSA, CT - Scan và MRI đã giúp cải thiện rất nhiều trong điều trị đột quỵ.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hiện đang sở hữu Hệ thống chụp MRI 3.0 Tesla được trang bị tối tân bởi hãng GE Healthcare (Mỹ) với chất lượng hình ảnh cao, cho phép đánh giá toàn diện, không bỏ sót tổn thương mà lại giảm được thời gian chụp. Công nghệ Silent giúp hạn chế gây ra tiếng ồn, tạo sự thoải mái và giảm căng thẳng cho khách hàng trong quá trình chụp, giúp cho việc thu hình đạt chất lượng tốt hơn và rút ngắn thời gian chụp.Với hệ thống MRI tối tân và áp dụng các phương pháp can thiệp mạch não hiện đại, đội ngũ chuyên gia chẩn đoán hình ảnh và thần kinh giàu kinh nghiệm, được đào tạo bài bản, Vinmec là địa chỉ khám, tầm soát nguy cơ đột quỵ uy tín được khách hàng tin cậy.

Trong thời gian qua Vinmec đã cấp cứu, điều trị kịp thời thành công nhiều trường hợp đột quỵ, không để lại di chứng: Cứu sống người bệnh bị 2 lần đột quỵ não liên tiếp; Ứng cứu nữ du khách nước ngoài thoát khỏi “cửa tử” đột quỵ;...

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để được giảm ngay 15% phí khám khi đặt hẹn khám lần đầu trên toàn hệ thống Vinmec (áp dụng từ 17/10 - 31/12/2022). Quý khách cũng có thể quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn tư vấn từ xa qua video với các bác sĩ Vinmec mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.

Nguồn: Teachmeanatomy.info, emedicine.medscape.com

14.6K

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan