......

Các kỹ thuật siêu âm, chụp chiếu để chẩn đoán và đánh giá viêm túi mật

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ nội trú Nguyễn Quỳnh Giang - Khoa Chẩn đoán hình ảnh và Y học hạt nhân - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Bác sĩ Giang đã có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, đặc biệt trong lĩnh vực cắt lớp vi tính đa dãy, cộng hưởng từ.

Trong hầu hết các trường hợp, khi sỏi mật chặn ống dẫn ra khỏi túi mật của cơ thể sẽ gây ra viêm túi mật. Các nguyên nhân khác của viêm túi mật bao gồm các vấn đề về ống mật, khối u, bệnh nghiêm trọng và một số bệnh nhiễm trùng. Để chẩn đoán chính xác bệnh, các bác sĩ thường sử dụng các kỹ thuật siêu âm, chụp CT, chụp MRI để đánh giá tình trạng viêm túi mật.

1. Viêm túi mật là gì?

Túi mật là một cơ quan hình quả lê nằm dưới gan của cơ thể và lưu trữ mật. Nếu túi mật bị viêm, bạn có thể bị đau ở phần trên bên phải hoặc giữa của bụng hoặc có thể bị đau khi chạm vào đó.

Mật được tạo ra ở gan, túi mật lưu trữ mật và đẩy nó vào ruột non, nơi nó được sử dụng để giúp tiêu hóa thức ăn. Khi đường dẫn lưu cho mật được lưu trữ trong túi mật (được gọi là ống nang) bị tắc nghẽn, thường là do sỏi mật, túi mật bị sưng và có thể bị nhiễm trùng. Điều này dẫn đến viêm túi mật. Các ống nang dẫn lưu vào ống mật chung, mang mật vào ruột non. Một sỏi mật cũng có thể bị mắc kẹt trong ống mật chung. Tình trạng này (sỏi túi mật) đòi hỏi một thủ tục để loại bỏ.

Viêm túi mật có thể là:

  • Viêm túi mật cấp (xảy ra đột ngột): Tình trạng viêm này thường gây đau dữ dội ở giữa hoặc bụng trên bên phải. Đau cũng có thể lan ra giữa hai bả vai. Trong trường hợp nghiêm trọng, túi mật có thể rách hoặc vỡ và giải phóng mật vào bụng, gây đau dữ dội. Đây có thể là một tình huống đe dọa tính mạng đòi hỏi sự chú ý ngay lập tức.
  • Viêm túi mật mạn (nhiều đợt viêm): Các đợt sưng nhẹ và kích thích, viêm tái phát thường sẽ làm hỏng thành túi mật khiến nó dày lên, co lại và mất chức năng thích hợp.

Viêm túi mật có thể được gây ra bởi:

  • Sỏi mật: Viêm túi mật là kết quả phổ biến của các hạt cứng phát triển trong túi mật của cơ thể (sỏi mật). Sỏi mật có thể chặn ống (ống nang) qua đó mật chảy qua khi nó rời khỏi túi mật. Mật tích tụ, gây viêm.
cac-ky-thuat-sieu-am-chup-chieu-de-chan-doan-va-danh-gia-viem-tui-mat-1
Sỏi mật có thể chặn ống (ống nang) qua đó mật chảy qua khi nó rời khỏi túi mật
  • Khối u: Một khối u có thể ngăn chặn mật thoát ra khỏi túi mật của cơ thể đúng cách, gây ra sự tích tụ mật có thể dẫn đến viêm túi mật.
  • Tắc nghẽn ống mật: Sẹo của các ống mật có thể gây ra tắc nghẽn dẫn đến viêm túi mật.
  • Sự nhiễm trùng: AIDS và một số bệnh nhiễm virus có thể kích hoạt viêm túi mật.
  • Vấn đề về mạch máu: Một căn bệnh rất nghiêm trọng có thể làm hỏng các mạch máu và giảm lưu lượng máu đến túi mật, dẫn đến viêm túi mật.

2. Các kỹ thuật chẩn đoán và đánh giá viêm túi mật

Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu để xem bạn có bị nhiễm trùng túi mật hay không. Thông thường, số lượng bạch cầu trong máu của chúng ta có thể tăng cao là dấu hiệu của nhiễm trùng. Tuy nhiên, để chẩn đoán chính xác hơn, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều xét nghiệm quang sau đây:

2.1. Siêu âm

Đây là xét nghiệm thường quy được áp dụng để đánh giá viêm túi mật trên siêu âm. Siêu âm sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh của túi mật và ống mật. Nó được sử dụng để xác định các dấu hiệu viêm liên quan đến túi mật và rất tốt trong việc hiển thị sỏi mật. Bên cạnh đó, siêu âm còn có ưu điểm là dễ thực hiện, chi phí thấp và độ nhạy cao.

Hình ảnh siêu âm viêm túi mật cấp được xác định khi kích thước của túi mật tăng lên với đường kính ngang túi mật lớn hơn 4cm và thành dày túi mật lớn hơn 3mm. Dịch sẽ được chứa xung quanh túi mật và ngoài ra còn có các dấu hiệu gián tiếp trong quá trình siêu âm như: dấu hiệu Murphy siêu âm dương tính, dòng chảy tăng trên siêu âm Doppler màu.

Hơn nữa, siêu âm túi mật còn xác định được nguyên nhân cũng như các biến chứng của viêm túi mật cấp chẳng hạn như: sỏi túi mật, sỏi đường mật, viêm đường mật hay viêm tuỵ cấp... Không những thế, siêu âm túi mật còn giúp chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý khác chẳng hạn như các bệnh lý về gan như u gan, viêm gan, xơ gan, sỏi niệu quản, viêm ruột thừa dưới gan, ...

Một số lưu ý với các bệnh nhân trước khi thực hiện xét nghiệm siêu âm đánh giá túi mật là nên được nhịn ăn trước đó từ 8 đến 12 giờ, vì nếu ăn thì túi mật sẽ co nhỏ và gây khó khăn cho việc thăm khám cũng như kết quả siêu âm sẽ không được chính xác. Đó cũng có thể là nguyên nhân gây ra bỏ sót những tổn thương nhỏ.

2.2. Chụp cắt lớp vi tính (CT)

Kỹ thuật này sử dụng tia X để tạo ra hình ảnh chi tiết của bụng, gan, túi mật, ống mật và ruột để giúp xác định viêm túi mật hoặc tắc nghẽn dòng chảy mật. Đôi khi (nhưng không phải luôn luôn) nó cũng có thể hiển thị sỏi mật.

2.3. Chụp đường mật cộng hưởng từ (MRCP)

Kỹ thuật MRCP là một loại xét nghiệm MRI tạo ra hình ảnh chi tiết về gan, túi mật, ống mật, tuyến tụy và ống tụy. Kỹ thuật này có độ chính xác trong việc hiển thị sỏi mật, viêm túi mật hoặc viêm đường mật, và dòng chảy mật bị chặn.

cac-ky-thuat-sieu-am-chup-chieu-de-chan-doan-va-danh-gia-viem-tui-mat-2
Chụp đường mật cộng hưởng từ (MRCP)

2.4. Hình ảnh hạt nhân gan mật

Thử nghiệm y học hạt nhân này sử dụng một chất phóng xạ được tiêm vào cơ thể để giúp đánh giá các rối loạn của gan, túi mật và ống mật (hệ thống mật). Với tình trạng viêm túi mật cấp tính, thử nghiệm này có thể phát hiện tắc nghẽn ống nang (ống luôn bị tắc với viêm túi mật cấp tính).

Với nhiều phương pháp chẩn đoán viêm túi mật sẽ giúp cho việc điều trị bệnh hiệu quả hơn. Tuy nhiên, những phương pháp này có chi phí khá cao và mất nhiều thời gian, cho nên xét nghiệm dựa trên siêu âm vẫn được xem là phương pháp cận lâm sàng đầu tiên được sử dụng khi khám sàng lọc các bệnh lý liên quan đến túi mật.

3. Điều trị viêm túi mật

Điều trị viêm túi mật thường bao gồm thời gian nằm viện để kiểm soát tình trạng viêm trong túi mật của bạn. Đôi khi, phẫu thuật là cần thiết. Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ áp dụng một số phương pháp để kiểm soát các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh. Phương pháp điều trị có thể bao gồm:

  • Nhịn ăn: Bạn có thể không được phép ăn hoặc uống lúc đầu để giảm căng thẳng cho túi mật bị viêm
  • Truyền chất lỏng thông qua một tĩnh mạch: Phương pháp này giúp ngăn ngừa mất nước.
  • Kháng sinh chống nhiễm trùng: Nếu túi mật bị nhiễm trùng, bác sĩ có thể sẽ khuyên sử dụng kháng sinh.
  • Thuốc giảm đau: Chúng có thể giúp kiểm soát cơn đau cho đến khi tình trạng viêm trong túi mật thuyên giảm.
  • Thủ tục để loại bỏ sỏi: Bác sĩ có thể thực hiện thủ tục nội soi ngược dòng (ERCP) để loại bỏ bất kỳ sỏi nào chặn ống dẫn mật hoặc ống nang.

Các triệu chứng của bệnh có khả năng giảm trong hai hoặc ba ngày. Tuy nhiên, viêm túi mật thường trở lại. Hầu hết những người mắc bệnh cuối cùng cần phẫu thuật để loại bỏ túi mật. Một số thủ thuật trong điều trị viêm túi mật:

  • Cắt túi mật qua da: Thủ tục này được thực hiện bởi bác sĩ X quang. Bác sĩ sẽ đặt một ống qua da trực tiếp vào túi mật bằng siêu âm. Mật bị chặn hoặc bị nhiễm trùng được loại bỏ để giảm viêm. Thủ tục này thường được thực hiện ở những bệnh nhân quá ốm để cắt bỏ túi mật. Bạn sẽ được an thần cho thủ tục này. Các ống thường phải ở trong cơ thể ít nhất một vài tuần.
  • Nội soi mật ngược dòng (ERCP): Thủ tục này thường được thực hiện bởi một bác sĩ chuyên về rối loạn bụng (bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa). Một camera với ống linh hoạt được truyền từ miệng qua dạ dày và vào đầu ruột non. Đây là nơi ống mật chung gặp ruột non. Cơ chế van (được gọi là cơ thắt) ở cuối ống mật có thể được kiểm tra và mở để loại bỏ mật và sỏi bị chặn, nếu cần thiết. Các bác sĩ cũng có thể chèn một ống nhỏ vào ống mật chủ và tiêm chất cản quang để nhìn rõ hơn ống dẫn. Họ cũng có thể sử dụng sợi laser để phá hủy sỏi mật nhỏ. Tất cả điều này có thể được thực hiện mà không có bất kỳ vết mổ nào ở bụng. Bạn sẽ được an thần khi thực hiện thủ tục này.
cac-ky-thuat-sieu-am-chup-chieu-de-chan-doan-va-danh-gia-viem-tui-mat-3
Nội soi mật ngược dòng thường được thực hiện bởi một bác sĩ chuyên về rối loạn bụng
  • Chụp đường mật qua da (PTC): Thủ tục này được thực hiện bởi bác sĩ X quang. Một kim được đặt trong các ống mật trong gan bằng cách sử dụng hướng dẫn hình ảnh. Vật liệu tương phản được tiêm để giúp xác định vị trí sỏi mật có thể ngăn chặn dòng mật. Một số viên sỏi có thể được loại bỏ trong PTC. Tuy nhiên, ở một số người có thể được bỏ qua bằng cách đặt stent nhỏ tại chỗ để cho phép mật đi xung quanh khu vực tắc nghẽn. Điều này giúp giảm viêm. Bạn sẽ được an thần khi tiến hành thủ tục này.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec với hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm trong khám điều trị bệnh, người bệnh hoàn toàn có thể yên tâm thăm khám và điều trị tại Bệnh viện.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

130 lượt đọc

Dịch vụ từ Vinmec

Bài viết liên quan